کتاب کلاته گل

«کلاته گل» کتابی نوشته غلامحسین ساعدی، نویسنده ایرانی است. این اثر در دسته ادبیات داستانی با موضوعی اجتماعی-انتقادی قرار می گیرد. این کتاب داستانی بلند است که ماجرای آن در روستایی به نام کلاته گل روایت می شود. ساعدی در «کلاته گل» فقر، ناآگاهی و ساختارهای اجتماعی کهنه روستا را توصیف می کند. مردم روستا با کمبود آب، بیماری، خرافه‌گرایی و فشار خان ها رو به رو هستند. زمین‌ها خشک شده، محصولات کشاورزی از بین رفته، و امید کمی به بهبود وجود دارد و در این فضا روابط میان اهالی روایت می شود.

در میان نارضایتی مردم مقامی دولتی همراه با مأموران وارد روستا می‌شود تا اوضاع را بررسی کند. مردم ابتدا امیدوار می‌شوند که شاید حضور ماموران نشانه‌ای از تغییر باشد اما مأموران شروع به پرسیدن سوال‌های بی‌ربط و سطحی می‌کنند و هیچ اقدام جدی انجام نمی‌دهند و همین موضوع امید مردم را تبدیل به بی‌اعتمادی و ترس می کند. در نهایت، مأموران بدون انجام هیچ کار مفیدی روستا را ترک می‌کنند. مردم هم با دل‌شکستگی به زندگی سخت خود برمی‌گردند. هیچ چیز تغییر نمی‌کند؛ فقط حس بی‌قدرتی و درجا زدن بیشتر می‌شود.

«کلاته گل» از نخستین آثار ساعدی است که سبک واقع‌گرای اجتماعی او را به‌روشنی نشان می‌دهد و زمینه‌ساز آثار مهم‌تر بعدی‌اش، مثل مجموعه «عزاداران بیل» می‌شود. در هر دو اثر، روستا به عنوان صحنه‌ای برای نمایش فروپاشی اجتماعی و روانی مردم انتخاب شده است.

«کلاته گل» گرچه به شیوه ای رئالیستی نوشته شده اما نویسنده با نمادگرایی پررنگ در این اثر به نقد ساختار قدرت نیز پرداخته است. در این اثر روستا نمادی از جامعه‌ای است که در فقر و بی‌اعتمادی گرفتار شده و امید خود را نسبت به مأموران دولتی که نماد ساختار قدرت ناکارآمد هستند از دست داده است.