کتاب پیوند جان و جانان / عاشقانه هایی برای نماز و نیایش

نماز و نیایش، دو بال مرغ دل برای پرواز تا آشیانه‌ی تقرب است. نماز، راه وصال است و نیایش، زبان وصل. آنان که دل به نماز بسته‌اند و پیوسته سرود نیایش را زمزمه می‌کنند، حقیقت هستی را دریافته‌اند. بی‌نمازی، بیگانگی از حقیقت و محبت است و لب فروبستن از نجوا با خدای مهربان، محرومیت از شیرین‌ترین تجرب‌های‌معنوی است.

نماز کلمه‌ای پارسی، از ریشۀ «نم»، به‌ معنای خم‌شدن و تعظیم‌کردن است. در متون کهن فارسی، نماز به معنای دعا و نیایش نیز به کار رفته است. آیین نماز در همۀ ادیان جایگاهی بلند دارد. بندگان شکرگزار کسانی هستند که نماز به جا آورند و برپاداشتن نماز را نیازی درونی بدانند، نه ترس از عقوبت الهی و انجام‌ندادن تکلیف الله الرحمن.

بخشی از کتاب پیوند جان و جانان

طفل می‌گرید چو راه خانه را گم می‌کند

چون نگریم من که صاحب‌خانه را گم کرده‌ام؟

نیت، ریشة نماز است. در درختان، اگر ریشه‌ها زنده و پرتکاپو باشند و بتوانند آب و خاک و آفتاب را در جان خود بپرورند، گیاه سرزنده می‌شود و نشاط می‌گیرد. از این رو است که می‌توان گفت، همة حقیقت نماز در نیت آن خلاصه می‌شود و اگر نمازگزار در این مرحله به توفیق رسد، به‌حتم در سرتاسر نماز توفیق‌مند است و برخوردار از حضور قلب شایسته. نیت را نباید سهل و آسان شمرد؛ زیرا احضار قلب در این لحظه و هماهنگی روح و دل و زبان و جوارح در یک آن، برای نماز بسیار سرنوشت‌ساز است.

چو عاشق می‌شدم گفتم که بردم گوهر مقصود

نمی‌دانستم که این دریا چه موج خونفشان دارد

در روایات، سخنان بلندی دربارة نیت به چشم می‌خورد؛ از جمله:

ـ پیامبر اکرم صلوات الله علیه: ارزش اعمال به نیات است.

ـ امیرالمؤمنین علیه السلام: نیت اساس عمل است.

ـ امام زین‌العابدین علیه السلام: بدون نیت، هیچ عملی به حساب نمی‌آید.

ـ امام باقر علیه السلام: اگر مؤمن خیری را قصد (نیت) کند، اما نتواند آن را به انجام رساند، پاداش آن را خواهد گرفت.

ـ امام صادق علیه السلام: در روز قیامت مردم با نیت‌شان محشور می‌شوند.